Op 18 maart zijn de gemeenteraadsverkiezingen. En ik snap het als je denkt: waarom zou ik. De opkomst is al jaren laag. In 2022 stemde nog geen 51 procent. Onder jongeren was het nog minder.

Maar dat is precies het probleem. Want terwijl wij thuisblijven, bepalen anderen hoe onze buurten eruitzien. En de keuzes die zij maken zijn niet in ons voordeel.

De gemeente beslist meer dan je denkt

Gemeentepolitiek klinkt saai. Maar de gemeente beslist over de dingen die je elke dag merkt.

• Wonen. De gemeente bepaalt of er sociale huur komt of weer een complex voor beleggers. Bestemmingsplannen, bouwvergunningen, regels over huurprijzen. Dat zijn lokale besluiten. En de afgelopen jaren vallen die besluiten steeds vaker in het voordeel van de markt, niet van de huurder.
• Zorg. Jeugdzorg, de Wmo, bijstand. Sinds de decentralisaties regelt de gemeente dit. Dat klinkt als meer democratie, maar in de praktijk betekent het vaak: minder geld, minder hulp, meer bureaucratie. De gemeenteraad bepaalt hoeveel er naar zorg gaat en hoeveel er naar prestigeprojecten gaat.
• Openbare ruimte. Parken, fietspaden, speeltuinen. De gemeente bepaalt voor wie de stad wordt ingericht. In veel gemeenten gaat dat geld naar het centrum en de welvarende wijken. De rest mag wachten.
• Klimaat. Groene daken, laadpalen, isolatie van sociale huurwoningen. Hier wordt klimaatbeleid concreet. Maar als de gemeente ervoor kiest om alleen te investeren in wijken waar huizenbezitters wonen, dan is het geen klimaatbeleid. Dan is het ongelijkheidsbeleid.

Dit zijn geen bijzaken. Dit is waar je merkt of de politiek voor jou werkt of niet.

De opkomst bepaalt het beleid

Als weinig jongeren stemmen, maar veel ouderen en huizenbezitters wel, dan weerspiegelt het beleid dat. Meer parkeerplaatsen, minder jongerenwerk. Meer koopwoningen, minder sociale huur. Lagere belastingen voor woningbezitters, bezuinigingen op welzijn.

Dat is geen complot. Het is simpelweg hoe democratie werkt. De mensen die opdagen bepalen de richting. En op dit moment zijn wij dat niet.

Wie wil dat de gemeente investeert in betaalbare woningen, goede zorg en toegankelijke publieke ruimte, moet daar ook op stemmen. Niemand gaat dat voor ons doen.

Je hoeft geen expert te zijn

"Ik weet niet op wie ik moet stemmen." Eerlijk, en je bent niet de enige. Lokale politiek krijgt amper media-aandacht. Dat is een probleem op zich, maar het is wel op te lossen.

• Doe een kieswijzer. Niet perfect, wel een startpunt.
• Raadsvergaderingen zijn openbaar. Je loopt gewoon naar binnen. Het is jouw gemeenteraad.
• Raadsleden wonen in je gemeente. Stuur ze een berichtje. De kans dat je antwoord krijgt is veel groter dan bij een Kamerlid.
• Er zijn lokale partijen die zich specifiek inzetten voor betaalbaar wonen, beter groen en sterkere wijken. Kijk verder dan de landelijke namen.

Let bij je keuze op welke partijen zich uitspreken over sociale huur, over publieke voorzieningen, over eerlijke verdeling. Dat vertelt je meer dan welke poster er in je straat hangt.

Waarom juist nu

Het vertrouwen in de politiek is laag. En eerlijk gezegd is dat niet onterecht. Er is te lang beleid gemaakt dat de markt bedient en gewone mensen laat aanmodderen. Maar de oplossing is niet om weg te blijven. De oplossing is om op te komen dagen en te stemmen op partijen die het anders willen.

De gemeenteraad is het bestuursniveau waar jouw stem het zwaarst weegt. Waar één zetel het verschil maakt. Waar je echt invloed hebt op of er betaalbare woningen in je wijk komen, of de zorg overeind blijft, of de publieke ruimte van iedereen is.

Neem je stempas mee. Neem een vriend mee. En ga stemmen op 18 maart.